نوێترین ١٠ بابەت
- خهوزڕان
- پێشنیارێک بۆ وهزارهتی تهندروستی و ئهوانهی لهبواری دهروونناسیدا کار دهکهن
- نهێنیپارێزی له چارهسهرکردنی دهروونیدا
- دیالۆگی نێوان ژن و مێردی کورد
- دووگیانی و فێ
- ماده هۆشبهرهکان … مهترسییهک لهسهر ئهمن و ئاساییشی نهتهوهیی
- پیرۆزبایی
- لهبهر ڕۆشنایی سۆسیۆلۆژیادا / خوێندنهوهیهک بۆ پێگهی گهنجی کورد / بهشی چوارهم
- ڕهگ و ڕیشهی سایکۆلۆژیای کۆمهڵکوژی ( جینۆساید )
- سهبارهت بهخۆت پرسیار مهکه ‘؟
هاوپۆلەکان
- ئاگاداری و ههواڵ
- بابهتی تر
- توێژینهوه و لێکۆڵینهوهکان
- خـــــــــــهو
- دهروونناسی ئافرهت
- دهروونناسی مناڵ
- دهروونناسی ههرزهكاری
- دهروونناسی چییه؟
- ســــــــــــێكس
- فێ
- قوتابخانهكانی دهروونناسی
- لهكۆمهڵگهوه
- مادە هۆشبەرەکان
- ناودارانی دهروونناسی
- نهخۆشیه سایكۆسۆماتیهكان
- نهخۆشییه ژیریهكان
- نهخۆشییهدهروونیهكان
- وهرزشی دهروونی
- پرسیار و وهڵام
- پهروهرده و فێركردن
- چاوپێكهوتن
- کهسێتی
- کۆمهڵناسی
ئەرشیف
گەڕان لەماڵپەڕ
چوونهژوورهوه
دواهەمین ١٠ بۆچوون
-
azad فهرمووی له : بهئاگابه لهو شتانهی بهخۆت دهڵێیت . -
adnan barzange فهرمووی له : پرسیار و وهڵام لهسهر سێکس -
Lala Ranj فهرمووی له : ئاگاداری .. ئاگاداری -
Abdullah Tawfik فهرمووی له : ئاگاداری .. ئاگاداری -
Hawbir kamaran فهرمووی له : ئاگاداری .. ئاگاداری - Abdullah Tawfik فهرمووی له : چۆن ڕووبهڕووی ڕهفتاری کارمهندهکان دهبیتهوه
-
namo فهرمووی له : نهخۆشیه دهروونیهکان لهنێوان شاردنهوه و ڕاوێژکردندا -
موختار که ریمی فهرمووی له : چۆن ڕووبهڕووی ڕهفتاری کارمهندهکان دهبیتهوه - هاوبير كامةران فهرمووی له : شتنی لوت و سوودهکانی ( جالانیتی )
- هاوبير كامةران فهرمووی له : شتنی لوت و سوودهکانی ( جالانیتی )
دراوسێکان
چارهسهرکردن بهتهزووی کارهبا Electroconvulsive Therapy / بهشی دووهم و کۆتایی
نیسان 3, 2008
چارهسهرکردن بهتهزووی کارهبا
بهشی دووهم و کۆتایی
نووسینی : د.ئهفرام محهمهد حهسهن
پسپۆری نهخۆشیه دهروونیهکان
کاریگەریە لابەلاییەکانی چارەسەرکردن بەتەزووی کارەبا :
بێگومان هیچ چارەسەرێکی پزیشکی نییە زیانی لەسەر لەشی مرۆڤ نەبێت یان تاڕادەیەک نەخۆش توشی نارەحەتی نەکات .تەزووی کارەباش یەکێکەلەچارەسەرە پزیشکییانە و کۆمەڵێک نارەحەتی لێدەکەوێتەوە گرنگترینیان ئەمانەن :
1. سەرئێشە بەرێژەی ( 33% )
2. ئازاری ماسولکەکان بەرێژەی ( 8% ) .
3. دڵ تێکەڵ هاتن و ڕشانەوە بەرێژەی ( 1-2 %).
4. لەبیرچونەوە (Amnesia) بەڕێژەی (20% )؛کەدەکرێت بەسێ جۆرەوە :
a. ڕاستەوخۆ پاش بەخەبەرهاتنەوە لەکاریگەری بەنج کەنزیکەی یەک کاژێر دەخایەنێت .لەوماوەیەدا نەخۆشەکە نازانێ چی رووی داوەو ئاستی ووریایی کەمە (Confusion).
b. ئەو رووداوانەی بیردەچێتەوە کەپاش بەکارهێنانی تەزوەکە روویان داوە (Anterograde Amnesia).
c. ئەورووداوانە بیردەچێتەوە کەپێش بەکارهێنانی تەزووی کارەباکە روویان داوە (Retrograde Amnesia) .
ئەم حاڵەتانە ماوەیەکی کەم دەخایەنێت ونەخۆش شتەکانی بیر دەکەوێتەوە هەرچەندە هەندێ جار هەندێ شتی بیر دەچێتەوە کەجارێکی تر بەبیری ناکەوێتەوە .
گەربەشێوەی دوولاجانگ بەکاربهێنرێ دەبێتەهۆی لە بیرچونەوەی ئەو باباتانەی کەبەشێوەی ووشە (verbal memory) یان بەشێوەی تر(non verbal memory ) (وەکو وێنە )لەمێشکدا تۆمارکراون؛ بەڵام گەر بەشێوەی یەک لا بەکاربهێنرێت ئەوبابەتانەی کەبەشێوەی ووشە تۆمارکراون لەبیر ناچنەوە بەڵکوتەنها کاریگەری لەسەر ئەو بابەتانەیە کەبەشێوازی تر تۆمار کراون ؛ئەم کاریگەریەشی لە جۆری یەکەم کەمترە .
تێبینی : لەوکەسانەی دەستەڕاستن لای ڕاستی سەریان بەکاردەهێنرێت لەبەرئەوەی لای چەپیان بەشە زاڵەکەی مێشکە ولەدەستەچەپدا بەپێَچەوانەوە هەرچەندە هەندێ لەدەست چەپەکان بەهەمان شێوە لای چەپیان زاڵە.
سەرەرای ئەو خالانەی سەرەوە دەتوانین بەدڵنییاییەوە بەنەخۆش و کەس و کاری بڵێین چارەسەر بە تەزووی کارەبا هیچ زیانێکی بۆ مێشک نییە و ئەوتوێژینەوانەی لەسەر ئەوکەسانە ئەنجام دراوە کەبەتەزووی کارەبا چارەسەر کراون لەرێی بەکارهێنانی وێنەی کۆمپیوتەری و وێنەی رەنینی موگناتیسی هیچ ناتەواویەکیان تۆمارنەکردوە . هەروەها هێڵکاری مێشک لەماوەی (30 خولەکدا )دەگەرێتەوە باری ئاسایی گەر یەک جار تەزووی کارەبا بەکاربهێنرێت وەماوەی ( 1مانگ بۆ 1 ساڵ )گەر یەک کۆرس واتە ( 6 – 8 )جار بەتەزووی کارەبا چارەسەر بکرێت .
لێرەدا دەبێ باس لەوەش بکەین هەندێ توێژینەوە باس لەوە دەکەن هەندێ ناوچەی مێشک وەکو هیپۆکەمپەس (hippocampus) برێک لەدەمارەکانی لەدەست دەدات بەهۆی بەکارهێنانی کارەباوە کەئەمەش تەنها لەدوو حاڵەتدا روودەدەت :
1 – گەر گەشکەکە ماوەی زیاتر لە (90 خولەک )بخایەنێت .
2 - زیاتر لە (26 جار ) توشی گەشکە بێت لەماوەی کەمترلە (8 کاژێر)دا هەردووحاڵەتەکە زۆر دەگمەنە و ڕەنگە بگاتە ئاستی روونەدان .
بەکارهێنانی تەزووی کارەبا لە کاتی سک پریدا :
هەرچەندە جاران باس لەوە دەکرا ئەم چارەسەرە دەشێ زیانی بۆدایک و کۆرپەکەی هەبێ و ببێتە هۆی لەبار چون ؛بەڵام ڕاستییە زانستییەکان واناڵێن و توێژینەوەکانی لەو مەیدانە ئەنجامی دڵخۆشکەرانەیان هەیە .
میللەر (Miller) لەساڵی (1994 )دا توێژینەوەی لە سەر ( 300 ) ئافرەتی سک پر کرد کەلەکاتی سکەکەیاندا بەتەزووی کارەبا چارەسەر کرابوون ؛ بۆی دەرکەوت هیچ زیانێکی نییە و دەتوانرێت بەکاربهێنرێت لەسەرجەم قۆناغەکانی سکپریدا و لەدەرمان باشترە چونکە کاریگەری خراپی لەسەر کۆرپە نییە نابێتە هۆی ناتەواوی لەدروست بونی مناڵدا .
لێکۆڵینەوەکانی سمس (Smith) کەلەسەر ( 15 منداڵ )کردی تەمەنیان لەنێوان ( 11 مانگ - 5 ساڵی ) بوو ؛ هەروەها لێکۆلینەوەکانی فرۆسمان (Frosmann)کەلەسەر ( 16 منداڵ ) کردی تەمەنیان لە دەوروبەری ( 6 ساڵی)دا ئەم مناڵانە لەکاتی بونیان لە سکی دایکیاندا دایکیان بە تەزوی کارەبا چارەسەر کراوە بۆیان دەرکەوت ئەم مناڵانە هیچ کێشەیەک یان ناتەواوییەکی لاشەیی یان هۆشمەندیان نییە .
بەکارهێنانی تەزووی کارەبا لە منداڵدا :
هەرچەندە توێژینەوەکان باس لە هیچ مەترسییەک ناکەن کەتوشی منداڵ بێت لە ئەنجامی چارەسەرکردن بەتەزووی کارەبا ؛هەندێکی تر وا پێیان باشە تەنانەت دەرمانیش لەمناڵدا بەکارنەهێنرێت و پشت ببەسترێت بە چارەسەری درێژ خایەن وەکو چارەسەری دەروونی و ڕەفتاری و فکری . هێشتا چارەسەرکردنی مناڵ بەم جۆرە چارەسەرە کێشەی هەیە و لێکۆلینەوە و توێژینەوەی زیاتری دەوێ .
مافەکانی نەخۆش :
1. بەتەواوەتی پرۆسیجەرەکەی بۆ روون بکرێتەوە .
2. سوودو زیانەکانی بۆباس بکرێت .
3. ئامادە بوونی کەسێکی پلە یەک یان هاوڕێیەکی لەکاتی گفتوگۆکردن لەمەربابەتەکە و لەکاتی چارەسەرکردنەکەدا .
4. پیشان دانی شریتێکی ڤیدۆ کەبەشێوەی فێرکاری تەزووی کارەبا بۆنەخۆش دەکرێت .
رێژەی مردن :
ساڵانە لەووڵاتەیەکگرتوەکانی ئەمەریکا نزیکەی ( 100000 )کەس بەتەزووی کارەبا چارەسەر دەکرێت ؛ نزیکەی ( 2 بۆ 4 ) کەسیان دەمرن .لەتەکساس هەر مردنێک لەماوەی کەمتر لە دوو هەفتە پاش بەکارهێنانی تەزووی کارەبا رووبدات تۆماردەکرێت ؛ لەماوەی ساڵانی ( 1993 -1998 )دا رێژەی مردن کەمتربووە لە دوو کەس بۆ هەر( 100000 ) جار بەکارهێنانی تەزووی کارەبا .
سەرچاوەکان :
1-Synopsis of psychiatry
Kaplan and sadock`s 2003
2-New oxford text book of psychiatry
M.G.Gelder ،Juan. J. Lopez ، Mancy G Andreasen 2000
3-Companion to psychiatric studies 1998
Eve C Jojnston ،C.P.L.Freeman .A.K.Zeallery
4-NMS (National medical series of independent studies) 1996
5- Secret psychiatry 1996
6- www.psychnet.uk.com.
7-www.yahoo.com.
ماڵپهڕی دهروونناسی
لەهاوپۆلی: نهخۆشییه ژیریهكان
بۆچوونەکان
« یۆگای شری گۆسوامی و گهیشتن بههاوسهنگی ( ناتوندوتیژی ) | گەڕانەوە بۆ سەرەتا | دڵهڕاوکێ لای قوتابیانی پهیمانگای مهڵبهندیی مامۆستایانی سلێمانی ( توێژینهوهی زانستی ) / بهشی پێنجهم »
Mallperrî Derunnasy portal by WordPress
سەرنوسەر و بەرپرسی ماڵپەڕ : سامان سیوەیلی
7206 363 770 00964
