جه‌سته‌ و جوانی

جەستە بەشێکی سەرەکی چەمکی خودو جێگیرترین ڕەهەندی کەسێتییە کە کەمترین گۆڕانکاری بەسەردا دێت بەبەراورد لەگەڵ ڕەهەندەکانی سۆزو هەڵچوون و لایەنی عەقڵیدا، گەرچی ئەمیش بەپێی قۆناغەکانی تەمەن دەگۆڕێ. جەستە لەمنداڵییەوە گەشە دەکات وگەورەدەبێ، ئەگەریی لاوازبوون و قەڵەوی جەستە چاوەڕوان کراوەو ئەمانەو جگە لەچرچ و لۆچی پێستی دەموچاوو سپی بوونی موو لەگەڵ هەڵکشانی تەمەندا.
ڕازی بوون و شانازی کردن بەشێوەی ڕوخسارو پێکهاتەی جەستەو، قبوڵکردنی وەکو خۆی، مایەی ئارامی و ئاسوودەیی دەروونی دوورخستنەوەی دڵەڕاوکێیە. بەپێچەوانەوە ناڕازی بوون و قبوڵ نەکردنی، مانای تێڕوانینی لاواز بۆ خود و تەواوی کەسێتی دەگەیەنێت و نائارامی و دڵەڕاوکێی لێدەکەوێتەوە. زۆرجار ئەو ناڕازی بوونە لەبایەخدانی زۆر بەجەستەو ڕوخسارو خۆ خەریک کردنی زۆر بەپشکنینی پزیشکی و تەندروستی و، درێژە

چۆن هه‌ڵبکه‌ین له‌م ژیانه‌ پڕ جه‌نجاڵیه‌دا

نووسینی : توێژه‌ری ده‌روونی – سامان سیوه‌یلی

سه‌ختی ژیان و ڕاکه‌ڕاک به‌دوای دابین کردنی بژێوی و زۆر بوونی کاڵا و به‌رهه‌مه‌ ته‌کنۆلۆژیه‌کان له‌ بازاڕه‌کاندا و به‌خراپ به‌کارهێنان و سوود وه‌رگرتن له‌و به‌رهه‌مانه‌ و گرانی نرخ و که‌می داهات و کێبه‌رکێی بێبنه‌ما بۆ کۆکردنه‌وه‌ی زیاتری سه‌رمایه، ‌ له‌لایه‌ک ، ئاماده‌نه‌بوونی دادپه‌روه‌ری کۆمه‌ڵایه‌تی و گه‌نده‌ڵی و تێکچوونی شیرازه‌ی دابونه‌ریته‌ باوه‌کان و خێرایی گۆڕانه‌کان له‌سه‌ر هه‌موو ئاسته‌کاندا له‌لایه‌کی تر ، تێکڕا جه‌نجاڵیه‌کی گه‌وره‌ و فشارێکی ده‌روونی وه‌های خوڵقاندووه‌ بۆ مرۆڤه‌کان که‌ بێ باجدان هیچ که‌سێک لێیان ده‌رباز نابێت ، باجدانێک که‌ له‌ جۆر و پله‌دا جیاوازی ده‌بێت له‌لایه‌ن که‌سه‌کانه‌وه‌ ، وه‌ڵامدانه‌وه‌ی مرۆڤه‌کان بۆ ئه‌م جه‌نجاڵی و فشارانه‌ به‌نده‌ له‌سه‌ر چه‌ند فاکته‌رێک له‌وانه‌ درێژە

چێژ وه‌رگرتن له‌ جوانی

ئەم بابەتە بۆخۆى دوو چەمک لەخۆ دەگرێت کە بریتین لە(چێژوەرگتن) و(جوانى)، دواتر شیکارى سایکۆلۆژییانە بۆ ئەو پەیوەندییەى کەدوو چەمکە بەیەکەوە دەبەستێت. سەرەتا بابزانین (چێژوەرگتن) ماناى چى دەگەیەنێت؟
ئەگەر بۆ بنچینەى فرمانى (چێژتى، لێى چێژت، تامى کرد) بگەڕێینەوە، دەبینین بەواتاى هەواڵى چێژتنى شتێک دێت لەڕێى زمانەوە، ئیتر ئەو شتە شیرین یاخود تاڵ یان ترش بێت، ئامانج لەو هەواڵەش بڕیاردانە لەسەر بەهاى شتەکە. کەوابوو چێژوەرگتن لەسەرەتاوە پڕۆسەیەکى زگماکییەو پەیوەستە بەشتە مادییىء وەڵامدانەوە فسیۆلۆژیەکانیەوەو دواجار بۆ شتە نامادییەکانیش کشاوە یان ڕاستتر بڵێین شتە نامادییەکانی وەک خەڵکء دیاردەکانیشى گرتۆتەوە.
ئێمە لەژیانى ڕۆژانەى خۆماندا بۆ جیاکردنەوەى تاکەکەسان لەیەکدى، زۆرجار پەنا دەبەینەبەر خەسڵەتى چێژوەرگتنء دەڵێین: فڵانە کەس خاوەنى چێژە یان چێژوەردەگرێتء،کەسێکى دیکەش چێژناکات یان چێژ وەرناگرێت. تەنانەت چێژوەرگتن بووە بەبەهاو ستانداردێک کە بەهۆیەوە ڕەفتارو ڕواڵەتء درێژە

ناپاکی له‌ ژیانی هاوسه‌ریدا

ماڵپه‌ڕی ئیلاف له‌به‌دواداچوونێکدا که‌له‌لایه‌ن به‌ڕێز نزار جافه‌وه‌ به‌زمانی عه‌ره‌بی ئاماده‌کراوه‌ له‌مه‌ڕ دیارده‌ی ناپاکی له‌ژیانی هاوسه‌ری و خۆشه‌ویستی له‌ده‌ره‌وه‌ی بازنه‌ی هاوسه‌رێتیدا له‌لایه‌ن هاوسه‌رانه‌وه‌ به‌تایبه‌تی له‌لایه‌ن ئافره‌تانه‌وه‌ ، بیروڕای چه‌ند که‌سێکی سه‌باره‌ت به‌م دیارده‌یه‌ وه‌رگرتووه‌ له‌ناویاندا خاتوو ڕوخۆش غه‌ریب که‌ هه‌ڵگری بڕوانامه‌ی دکتۆرایه‌ له‌ ده‌روونناسیدا و ڕاهێنه‌رێکی به‌توانای بواری گه‌شه‌ پێدانی مرۆییه‌ و نیشته‌جێی وڵاتی هۆڵه‌نده‌یه‌. ماڵپه‌ڕی ده‌روونناسی ته‌نها بیروبۆچوونه‌کانی ئه‌م به‌ڕێزه‌ی وه‌رگێڕاوه‌ بۆ زمانی کوردی که‌سه‌باره‌ت به‌م دیارده‌یه‌ لێی دوواوه‌ ، بفه‌رموون ئه‌مه‌ ده‌قه‌که‌یه‌تی :
هاوسه‌رگیری ڕاسته‌قینه‌ یه‌کگرتنی دوو که‌سه‌ که‌هه‌ریه‌که‌یان تامه‌زرۆی ئه‌وی تره‌ نه‌ک ته‌نها له‌لایه‌نی سێکسیه‌وه‌ به‌ته‌نها به‌ڵکو له‌هه‌موو لایه‌نه‌کانی تریشه‌وه‌ ، هه‌ردووکیان به‌تاسه‌ی ژیانێکه‌وه‌ن که‌ له‌ژێر یه‌ک ساباتدا زینده‌گی بکه‌ن ، درێژە

سایکۆلۆژیای یاری

یاری ئەى ساتە خۆشەکانی تەمەن ، رزگارکەر لە هەموو کۆت و پێوەندەکان ، وێنەکێشەری خەندە راستیەکان و سیما جوانەکان، ئەو ساتانەی هەرگیز لە یاد ناچن ئەو خەندانەی رۆژکار کالیان ناکاتەوە .
ئێمە هەموو یاری دەکەین هەریەکە بەجۆرێ و هەریارییەکیش دەربری ناخێکە و کەم کردنەوەی ژانێکە و بەتال کردنەوەیەکی نەستە لە ئازارەکان.
هەر یارییەکەی یاسای خۆی هەیە بەڵام پابەند بوونی نییە ! ئامانج لێی دەستکەوتی مادی نییە بەلکو ئارەزوویەکی راستەقینەیە بۆ جولاندنی پەلەکان و ئارام بەخشین بە دەروون و رزگاربوون لە کۆتە کۆمەلایەتییەکان و فەریمییەکان و کارکردنی ووزەی قەتیس ماوی لەلەشدا. درێژە

ترس لە قوتابخانە ( School phobia )

لەگەڵ نزیک بوونەوەى کردنەوەوى درگاى قوتابخانەکان بەڕوى ساڵێکى نوێى خوێندندا، ژمارەیەکى زۆر لە منداڵان لە چین و توێژى جیاجیا بە هاوکارى ئەندامانى خێزانەکەیان لە ئامادەباشى تەواودان بۆچوونە قوتابخانە، بەڵام لە هەمان کات قەیرانێک ڕودەکاتە هەندێک لە خێزانەکانىتر، ئەویش بریتییە لە ترسى چوونە قوتابخانە لاى منداڵان و بە هەموو شێوازێک ڕەتى دەکەنەوە ماڵەوە جێبهێڵن و بچن بۆ قوتابخانە، لەبەرئەوەى بۆ منداڵ شێوازى ژیان لەم ژینگە کۆمەڵایەتییە نوێیەدا جیاوازە لەژیانى نێوماڵ لە چەندین ڕوەوە، وەکو دورکەوتنەوە و دابڕان لە دایک و باوک، هەستان لەخەو بەیانیان زوو، ناسینى شوێنێکى نوێ، تێکەڵبوون بە هاورێى نوێ، دانیشتن لەسەر کورسییەکى تەختە بۆماوەیەکى درێژ و گوێگرتن لە مامۆستا، پابەندبوون بە یاسا و پەیڕەوى قوتابخانە، جێبەجێکردنى ئەرک، سنورداربوون و بەرتەسکبوونەوەى ئازادی و ئارەزووەکان، کەمبوونەوەى ماوەى یارى کردن، …… هەموو ئەو خاڵاًنەى باسکران هۆکارن بۆ دروستکردنى ترس، بەڵام کاتێک دەتوانین بڵێین بارێکى نائاساییە ئەگەر بەردەوام بوو بۆ ماوەیەک و بووە هۆکارى ترسێکى نادیار و ئاڵۆز لاى منداڵ، کە ئەویش بە حاڵەتى ترس لە قوتابخانە دەناسرێت. درێژە

« پەڕەی پێشوو